Drukuj
Odsłony: 2049

Niezwykle ważne jest, aby dzieci i młodzież, których przemoc szkolna dotyczy, nie pozostały z tym problemem same sobie. Jednak, aby móc im pomóc, trzeba wiedzieć nie tylko jak, ale najpierw zidentyfikować tych, którzy tej pomocy potrzebują.

 

Dzieci będące ofiarami zwykle:

(MENiS 2005; www.przemocwszkole.org.pl).

Doświadczenie bycia ofiarą może mieć istotny wpływ na przyszłe życie dzieci. Dlatego tak ważne jest, aby dorośli – rodzice, nauczyciele, czasem specjaliści (psycholodzy, pedagodzy) – pomagali im pozbyć się tej obciążającej roli (Węgrzynowska, Milczarek).

Pomoc dziecku-ofierze polega przede wszystkim na zapewnieniu mu poczucia bezpieczeństwa w szkole, czyli przerwaniu wszelkich aktów przemocy, jakie wobec niego stosowano. Dziecko może współpracować z nauczycielem, opowiedzieć o konkretnych wydarzeniach, wskazać sprawców, ale ma także prawo do milczenia, pozostania z boku, nie angażowania się. To na dorosłych spoczywa obowiązek rozwiązania tego problemu. W wielu przypadkach na rozmowy należy zapraszać rodziców i wspólnymi siłami rozwiązywać problem.

Poza podjęciem konkretnych działań, nauczyciel powinien wspierać dziecko m.in. poprzez:

Podczas rozmów z dzieckiem-ofiarą warto unikać:

W wielu przypadkach dzieci-ofiary są niechętne do jakichkolwiek rozmów o swojej sytuacji. Powody takiego zachowania są różne: lęk przed zemstą sprawców, nieśmiałość, zbyt trudny temat, małe zaufanie do dorosłych, złe doświadczenia itp. W żadnym wypadku nie należy zmuszać dziecka do mówienia, trzeba uzbroić się w cierpliwość i delikatnie próbować różnych sposobów porozumienia się z uczniem.

Rozmawiając z dzieckiem należy również unikać zbyt wielu dociekliwych pytań, a w zamian za to być cierpliwym, nie oceniać dziecka, ani zdarzeń, które przedstawia, ale docenić jego odwagę, kiedy mówi o bolesnych wydarzeniach (MENiS 2005; www.przemocwszkole.org.pl).

Nie zawsze środki zaradcze w postaci wsparcia ze strony nauczyciela wystarczą. Niekiedy dziecko wymagać będzie specjalistycznej pomocy psychologicznej. Zadaniem oddziaływań psychoterapeutycznych – zarówno w formie indywidualnej, ale najlepiej w przypadku dzieci grupowej – jest przede wszystkim ocena przez dziecko sytuacji przemocy, nazwanie przeżyć i odreagowanie, kształtowanie umiejętności społecznych (Pospiszyl 1999).

Uczniowie-sprawcy muszą zrozumieć podstawową zasadę: w szkole nie ma miejsca na przemoc i nie będzie ona tolerowana pod żadną postacią przez dorosłych. Wszyscy nauczyciele powinni natychmiast i w podobny sposób reagować na wszelkie obserwowane przejawy przemocy: zwracać uczniom uwagę, wyrażać swój sprzeciw, powoływać się na obowiązujące w szkole normy, stosować konsekwencje lub kary, jeśli jest to konieczne. Jeśli pojedyncze uwagi nauczycieli nie odnoszą skutku, a uczeń dalej zachowuje się agresywnie, używa przemocy, należy wobec niego uruchomić pewne procedury. Zasady postępowania wobec sprawców:

W pracy ze sprawcą najważniejsze jest, aby nauczyciel pomógł dziecku zastąpić dotychczasowe zachowania przemocowe zachowaniami pozytywnymi. Bez tego przemoc ze szkoły nie zniknie. Taka praca wymaga czasu, zaangażowania, często pracy zespołu nauczycieli oraz pewnej wiedzy psychologicznej i pomysłowości.

Należy rozpocząć ją od dokładnego zdiagnozowania przyczyn stosowania przemocy przez danego ucznia i dostosować do niej różne działania wychowawcze np. dowartościowywać słownie pozytywne zachowania ucznia, tworzyć specjalne sytuacje i organizować zajęcia edukacyjne, które pomogą mu nauczyć się zaspokajania swoich własnych potrzeb w pozytywny sposób (np. potrzeby dominacji), pomagać w rozwijaniu talentów i wykorzystywaniu mocnych stron dla dobra innych.

Często niezbędna będzie pomoc uczniowi w rozwiązaniu jego osobistych problemów, poprzez ułatwienie mu kontaktu z psychologiem, terapeutą, znalezienie grupy socjoterapeutycznej, edukacyjnej, terapeutycznej (www.przemocwszkole.org.pl; MENiS 2005).

Literatura:

  1. Brazelton T. B. (2012). Dzieci pełne złości. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
  2. Dambach K. E. (2003). Mobbing w szkole. Gdańsk: GWP.
  3. Gąsior K. (red.) (2006). Veto wobec przemocy, alkoholu i narkotyków. Materiały pomocnicze do zajęć. Kielce: ŚCPiE.
  4. MENiS (2005). Agresja i przemoc w szkolnych działaniach profilaktycznych. Poradnik metodyczny dla nauczycieli. Warszawa.
  5. Pacer B. (2004). Przemoc w szkole. www.eduforum.pl
  6. Pospiszyl I. (1999). Razem przeciw przemocy. Warszawa: Wyd. Akad. „Żak”.
  7. Prościak B. (2013). Szkoła bez agresji: od mediacyjnego kształcenia do bezkonfliktowego wychowania. Warszawa: „Difin”.
  8. Rumpf J. (2003). Krzyczeć, bić, niszczyć. Gdańsk: GWP.
  9. Węgrzynowska J., Milczarek A. Poradnik dla nauczyciela – jak pomóc dziecku – ofierze przemocy. www.przemocwszkole.org.pl
  10. www.dzieckokrzywdzone.pl
  11. www.szkolabezprzemocy.pl