Poradnia prowadzi szeroko rozumiane działania profilaktyczne i psychoedukacyjne
w środowisku młodzieży dzieci i dorosłych.
Działania te są skierowane głównie do dzieci i młodzieży ale też do ich rodziców, nauczycieli, wychowawców.
Realizowane są poprzez różnego rodzaju zajęcia warsztatowe jednorazowe i cykliczne, pogadanki, prelekcje, wykłady.


Najczęstszą i wydaje się najbardziej skuteczną formą działań profilaktycznych są różnorodne zajęcia warsztatowe, programy edukacyjne które realizujemy w następujących zakresach:

- profilaktyki uzależnień,
- edukacji prozdrowotnej,
- integracji środowiska,
- efektywnego uczenia się
- komunikacji społecznej,
- nabywania i rozwijania umiejętności negocjowania i rozwiązywania konfliktów
- radzenia sobie ze swoimi emocjami.

Większość specjalistów zgadza się co do faktu, że zapobieganie dysfunkcjom (profilaktyka) może być realizowana na trzech poziomach.
Profilaktyka pierwszorzędowa to działania mające na celu promocję zdrowia i przedłużenie życia człowieka, z drugiej zaś strony zapobieganie pojawianiu się problemów związanych
z dysfunkcjonalnym stylem życia. Profilaktyka drugorzędowa ma na celu ujawnianie osób przejawiających pierwsze objawy zaburzeń oraz pomaganie im w zrozumieniu istoty problemów i wycofaniu się z dysfunkcji. Profilaktyka trzeciorzędowa podejmowana jest po zakończeniu całego procesu interwencji i ma na celu zapobieganie nawrotowi zaburzeń oraz umożliwienie i nauczenie satysfakcjonującego funkcjonowania w społeczeństwie.

Charakter działań profilaktycznych może być różny w zależności od potrzeb osób, do których jest kierowany.
Populację dzieci i młodzieży możemy podzielić na grupy:

1. Niskiego ryzyka - należą tu te osoby, które nie podejmują jeszcze zachowań ryzykownych, są przed inicjacją. Do nich skierowana jest profilaktyka pierwszorzędowa.

2. Podwyższonego ryzyka - należą tu osoby, które mają już za sobą pierwsze próby zachowań ryzykownych. Tę grupę obejmuje profilaktyka drugorzędowa.

3. Wysokiego ryzyka - należą tu osoby o utrwalonych zachowaniach ryzykownych. Tutaj włącza się profilaktyka trzeciorzędowa i polega na zatrzymaniu procesu chorobowego
i degradacji społecznej.

W szkole powinna być realizowana przede wszystkim profilaktyka pierwszorzędowa, której zadaniem jest przeciwdziałanie zagrożeniom oraz wspieranie procesu wychowania.
W przypadku zidentyfikowania wielu osób z grupy podwyższonego ryzyka należy prowadzić profilaktykę drugorzędową.

Powody dla których młodzi ludzie podejmują zachowania ryzykowne i sięgają po środki psychoaktywne, takie jak narkotyki, papierosy czy alkohol, to: wzorce wyniesione z domu rodzinnego, nieumiejętność radzenia sobie z problemami, fałszywe przekonania na temat „zbawiennego” działania alkoholu (pozwala lepiej się bawić, zawierać przyjaźnie), uleganie naciskowi grupowemu, chęć bycia w grupie (przynależności do niej), brak zainteresowań. Częściej sięgają po alkohol dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, gdzie występuje przemoc, poważne zaniedbywanie obowiązków wychowawczych, nadużywanie alkoholu.
Dziecko w rodzinie dysfunkcyjnej doświadcza wielu traumatycznych sytuacji i przeżyć. Bardzo często przeżywa wstyd za rodzica, poczucie winy, strachu, gniewu, złości.
Dziecko w rodzinie dysfunkcyjnej, szczególnie alkoholowej uczy się trzech zasad: nie odczuwaj, nie ufaj, nie mów.

Dzieci w rodzinie alkoholowej wchodzą w pewnego rodzaju role:
bohatera rodzinnego: to dziecko, które często przejmuje obowiązki dorosłych, opiekuje się młodszym rodzeństwem, dobrze się uczy, stara się naprawić sytuację panującą w domu.
kozła ofiarnego: to dziecko z którym ciągle są kłopoty, źle się uczy, sprawia problemy wychowawcze, wdaje się w bójki konflikty, często jest tam, gdzie dzieje się coś „złego”, łamie normy i reguły społeczne.
maskotki: to dziecko, które ciągle żartuje, dowcipkuje, rozładowuje napięcie robiąc coś zabawnego, opowiadając żarty i dowcipy, za wszelką cenę stara się rozweselić innych.
dziecka niewidzialnego: nie sprawia kłopotów, ciągle pozostaje gdzieś na boku, żyje we własnym świecie, często jest nieśmiałe, ma problemy ze współdziałaniem w grupie.
Dziecko może czasami podejmować więcej niż jedną rolę lub zachowywać się różnie
w zależności od sytuacji, w której się znalazło. Dzieci te swój sposób funkcjonowania
w rodzinie przenoszą na zewnątrz, podwórko, teren szkoły.

Jak pomóc dziecku z rodziny alkoholowej: musimy rozpoznać jaką rolę dziecko odgrywa
w rodzinie, umożliwić odreagowanie trudnych emocji przeżywanych w domu, stwarzać sytuacje służące zdobywaniu takich doświadczeń, które spowodują zmianę zachowań, sądów
o rzeczywistości, wytworzyć dobrą relację z dzieckiem, wspierać je i rozumieć, zadbać
o zdobywanie nowych satysfakcjonujących doświadczeń.

Prowadzone przez pracowników poradni zajęcia profilaktyczne, psychoedukacyjne często są zupełnie nowym doświadczeniem dla dziecka. O ich atrakcyjności decyduje inna forma ich realizacji (warsztaty) niż typowa lekcja. Zazwyczaj praca odbywa się w tak zwanym kręgu, dzieci mają możliwość bezpośredniego patrzenia na siebie, gdy mówią. Na zajęciach ustalane są też „specjalne” reguły, które obowiązują podczas ich trwania. Tego typu spotkanie jest możliwością porozmawiania o sprawach czy tematach, których nieraz się unika lub specjalnie nie podejmuje.
Zajęcia profilaktyczne mogą mieć charakter jednorazowy, jak „Debata”, „Noe” czy opracowane w formie indywidualnego scenariusza. Są też programy profilaktyczne obejmujące kilka spotkań, np. „Drugi elementarz”. Program ten dostarcza wiele informacji na temat alkoholu, zagrożeń towarzyszących używaniu substancji psychoaktywnych. Uczy odmawiania i opierania się naciskowi grupy, przedstawia też sposoby osiągania satysfakcji
w życiu bez używania tych substancji.
Ciekawym i rozbudowanym programem wychowawczo profilaktycznym jest program „Spójrz inaczej” Program ten kładzie szczególny nacisk na kształtowanie osobowości dziecka i wspieranie jego rozwoju. Skupia się na obszarach ważnych w profilaktyce uzależnień, m.in.:


na systemach wartości, wpływach społecznych, uczeniu rozwiązywania problemów
i konfliktów, uczeniu umiejętności życiowych, oferowaniu alternatywnych form spędzania wolnego czasu. Celem programu jest taki wpływ na dziecko, aby radziło sobie lepiej, bez nadmiernego napięcia związanego z rozwiązywaniem problemów, aby rozumiało siebie, umiało współżyć z innymi i potrafiło również znajdować w samym sobie oparcie w trudnych sytuacjach. Treści programu zamknięte są w czterech blokach tematycznych.

Zajęcia profilaktyczne, psychoedukacyjne to bardzo waży element pracy poradni. Pozwalają one na bezpośredni kontakt z większą grupą dzieci czy młodzieży. Potrafią przysporzyć dużo satysfakcji zarówno osobom prowadzącym, jak i uczestnikom.


Jarosław Sołkiewicz - pedagog